Persoal ao servizo das Administracións públicas #mitos do centralismo

O emprego público descendeu un 4% en só seis meses (xullo 2012-xaneiro 2013). Agora ben a tesoura afecta con moito maior intensidade a Comunidades Autónomas, Universidades e, sobre todo, entes locais, que á Administración Xeral do Estado (menos do 2%). 

Porén na noticia que publica hoxe El Pais faltan uns datos do Boletín Estatístico de Persoal moito máis reveladores. 

A administración estatal conta con máis persoal para funcións burocráticas que todas as administracións autonómicas xuntas. Entre todas as CCAA teñen 222.954 empregados públicos frente aos 227.814 do Estado adicados a funcións xerais da administración. O groso do persoal das comunidades autónomas é o sanitario e docente (case un millón). A pregunta é, que fan os case 7000 funcionarios de oficinas do Ministerio de Educación? E os 8500 do Ministerio de Agricultura e Medio ambiente?. Tendo en conta as competencias estatais nesas materias resulta difícil de explicar...‪#‎eseburatonegro‬

Outro dato relevante para o modelo social e económico: case tanto persoal nas forzas armadas como nas universidades.

Centralismo desatado ao servizo da contra-reforma neoliberal

Estamos con clareza nunha fin de etapa. Os avances miudos no proceso de descentralización hai tempo que abriron paso a un acelerado proceso de recentralización competencial e territorial.  Unha recentralización intensa que é un presuposto necesario para a extensión do proxecto neoliberal.  No plano estatal e no europeo centralización, baleiramento dos espazos de control democrático e políticas neoliberais van unidos como pezas dun mesmo puzzle.  A economía posta ao servizo das grandes corporacións e das entidades financeiras precisa ter baixo control centralizado os ámbitos de decisión sobre os que incidir e limitar a existencia de versos soltos. No sector bancario, comercial, sanitario, enerxético, vemos como a garantía da posición das grandes corporacións esixe suprimir calquera ámbito de decisión política autónoma que poida trazar modelos diferenciandos que resten espazo ao seu control. A loita dos horarios comerciais de Euskadi; o concurso eólico do bipartito; a poxa farmacéutica de Andalucía; o intento de supervivencia dun sistema de caixas territorial, son todas incómodas mostras de como o autogoberno é combatido con crueza para garantir o control oligopólico dos recursos.
Xa desde antes, mais simbólicamente coa segunda vaga de Estatutos de Autonomía márcase un punto de inflexión e estreitamento do marco autonómico. A discusión do plan Ibarretxe no parlamento estatal une ás forzas políticas estatais (PP, PSOE, IU...) coa súa negativa, ou pasividade, en pechar a posibilidade de Euskadi ter maiores cotas de autogoberno. Posteriormente o "cepillado" nas Cortes e a rebarbadora no TC coa sentenza do Estatut catalán marcan a ferro a fin dunha etapa de avances miudos e abren un camiño acelerado de recentralización institucional, territorial, competencial e cultural.
O PP somete o autogoberno a unha placaxe institucional extrema. Redución dos parlamentos e desprezo das súas funcións, desempeño gratuíto dos postos, anulación doutras institucións de autogoberno (Valedores, órganos de fiscalización das contas, consellos económicos e sociais), ofensiva para a supresión das oficinas de acción exterior, reformas na normativa audiovisual para privatizar e suprimir as televisións públicas autonómicas. 

Territorialmente tamén impulsan cambios radicais.  A reforma local invade o espazo competencial autonómico tomando decisións sobre competencias que non son estatais (ex. servizos sociais) e esfarela a autonomía local.  O pulo polas decadentes deputacións provinciais non ten outra finalidade que elas actuar como contrapoder do autonómico.  Na mesma liña a supresión dos partidos xudiciais que pretende reforzar as capitais de provincia avanzando na desvertebración territorial, reforzando a planta provincial e facilitando a implantación dos grandes bufetes. A eliminación do tren de proximidade, a reconfiguración das áreas sanitarias...medidas todas  de aposta por un modelo territorial provincializado controlabel radialmente desde Madrid.

O varrido competencial rebaixa a unha pura autonomía administrativa o autogoberno autonómico.  

No plano económico a reforma constitucional express pactada polo PP e o PSOE do artigo 135 da Constitución provocou o secuestro das competencias económicas autonómicas orzamentarias e foi acompañada por medidas de control do déficit infinitamente máis severas para as CCAA que as aplicadas á Administración central.  Pero podemos engadir: a liquidación por derrubo das competencias no sector bancario -caixas de aforro-;  a futura lei de unidade do mercado que pretende eliminar todas as políticas propias (ambientais, de protección dos consumidores, sociais, lingüísticas...) que poidan "estorbar" a implantación de actividades favorecendo un "dumping" normativo ao garantir que a licenza obtida en calquera parte do estado (preferibelmente onde os estándares de esixencia sexan menores) vai permitir operar sen someterse ao control de ningunha outra administración; a imposición manu militari da normativa de horarios comerciais frente ás CCAA que se resistían a permitir a apertura en domingos e festivos -Euskadi-;  a  centralización total das competencias enerxéticas que, unido ás ilegalidades do goberno Feijóo, ten provocado o colapso do sector eólico en Galicia; a lei de cadea alimentar que invade as competencias en agricultura autonómicas e non resolve o problema dos prezos do leite; ou a imposición dunha severísima taxa de reposición de efectivos uniforme ás Administracións que obriga a prestar os servizos mediante a contratación de empresas privadas sen marxe para políticas diferenciadas de xestión pública directa.

A aposta é tamén cultural. Marca España, lei Wert na educación, supresión das TV autonómicas, ofensiva frente ás linguas propias (do decreto de plurilingüismo en Galiza ou Baleares, ao lapao en Aragón, ao ataque ao modelo de inmersión en Cataluña, ao peche das liñas en catalán en Valencia). Non hai marxe para veleidades e o programa implacabel de unidade política, económica e ideolóxica avanza firme.  Un programa que blinda a monocorde interpretación da Constitución coa toma do control das principais institucións centrais, nomeadamente, o Tribunal Constitucional extremando máis se cabe unha deriva centralista xa perceptibel desde hai un tempo pero que terá sen dúbida capítulos memorabeis nos vindeiros anos.
Contra-reforma económica e contra-reforma política camiñan da man e son parte inseparable dun mesmo agresivo programa neoliberal.  Con igual urxencia teñen que ser as dúas atacadas pois unha está ao servizo da outra.  A emerxencia social está provocada por recortes e políticas que se garanten mediante un profundo proceso de recentralización.  O proxecto neoliberal garante a súa extensión coa destrución de espazos de soberanía e democracia.  Centralizadamente decídese a supresión da atención sanitaria universal, a redución das axudas á dependencia, a situación do sector naval, a reforma da PAC, a destrución do sistema financeiro galego, a eliminación do tren de proximidade, o atraco das preferentes.  Dicía Séneca en Medea: cui prodest scelus, is fecit (ao que beneficia o crime é quen o cometeu), sabemos a quen benefician esas medidas (grandes corporacións de servizos, gran banca, agricultura extensiva do sul, grandes construtoras...) e sabemos tamén que a centralización do poder en Madrid e Bruxelas son precisas para que o que se cociña no palco do Bernabeu, Davos ou no clube Bilderberg poida lerse axiña nas páxinas do BOE ou o DOUE.
Por iso a loita contra a desvertebración social, económica e territorial froito das políticas neoliberais é tamén a loita para termos capacidade para decidir.  E adiando este debate adiamos tamén as solucións ao estado de emerxencia social.

SERMOS GALIZA 4.7.2013

O Dereito e a minaría: normas para que?

Coma no conto do paisano que vai ao avogado debemos preguntarnos se as normas son para que si ou para que non. O PP avanza compulsivamente na súa vontade de facer saldos co país retorcendo a aplicación das normas ambientais e aprobando outras para facilitar que toda Galiza sexa unha mina.

As normas da minaría hoxendía deberían cumprir varias funcións. En primeiro lugar impedir totalmente as actividades extractivas que supoñan unha agresión inadmisibel quer do punto de vista ecolóxico, territorial ou económico.  En segundo lugar establecer as condicións para que aqueles proxectos  que poidan ser admisibeis e se mostren necesarios (ex. materiais primas precisas para facer desde bolígrafos ata móbiles) se desenvolvan de xeito que se minimice o seu impacto.  En terceiro lugar, as normas tamén deberían servir para impulsar políticas de fomento da redución do uso de minerais, de recuperación e reciclaxe (ex. a denominada minaría urbana).  Finalmente a lexislación podería axudar a garantir que os bens públicos, os minerais sono, ofrezan retornos ás comunidades e á sociedade que os posúe. Prohibicións de determinadas prácticas e ubicacións; condicionados estritos e avaliacións de impacto ambiental; política de residuos e; participación pública nas sociedades ou cánones de aproveitamento, serían algunhas das fórmulas para impedir de plano a megaminaría contaminante e fixar pautas sustentabeis nas actividades extractivas que poideran ser precisas e admisibeis.

Desde a Consellería de Industria do BNG durante o goberno bipartito impulsouse a Lei de Ordenación da Minaría que abría portas tanto para denegar proxectos mineiros como para limitar os impactos dos que se autorizaran.  Por unha banda permitíase deixar desertos concursos de dereitos mineiros, por exemplo por consideracións ambientais.  Por outra introducíase un trámite de compatibilidade con outros usos que permitía apreciar se a explotación mineira era incompatibel desde o punto de vista ambiental ou económico con outras actividades (agrícolas, pesqueiras...) impedindo a súa posta en marcha.  Ademáis o Plan sectorial de actividades extractivas debía fixar “a coordinación cos instrumentos de protección ambiental e patrimonio cultural coa determinación dos ámbitos incompatibeis con actividades extractivas polas necesidades de preservación dos ditos bens sociais”.  No tinteiro quedou, pola falta de desenvolvemento do regulamento polo goberno do PP, a regulación dos concursos dos dereitos mineiros que debía servir para garantir unha participación pública nos beneficios desta actividade e impoñer limitacións a modelos de explotación fortemente depredadores e ambientalmente inviabeis.

Hoxe as tornas van noutra direción. A Xunta de Galicia, lonxe de poñerlle trabas a estes proxectos dalles para adiante sen ningún tipo de limitacións.  Impulsa a Lei de Política Industrial coa que se un proxecto tiver a declaración de proxecto industrial estratéxico reduciríase substancialmente o periodo de participación pública para presentar alegacións, tería dereito á expropiación urxente dos bens necesarios para poñerse en marcha, a axudas públicas directas sen concorrencia competitiva e evitaría o control urbanístico local.

A política de saldos co país de Feijóo está levando tamén a un uso, xa non deturpado, directamente contraditorio coa súa finalidade das técnicas de avaliación ambiental.  O documento de inicio do Plan sectorial de actividades extractivas en tramitación non fixa claramente ningún tipo de exclusión de partes do territorio á voracidade mineira (espazos naturais protexidos, solos agrarios...). Por outra banda, a inexistencia dunha política industrial tamén fai que estas actividades esgotadoras de recursos, se for considerado preciso obter eses minerais, non se vexan acompañadas de instalacións industriais que pechen os ciclos productivos ou de participación pública nos beneficios. Eles levan a riqueza, nós quedamos cos residuos e os buratos.

Finalmente óbvianse os instrumentos existentes para someter os riscos ambientais a fianzas ou sistemas de aseguramento. Non porque non se poida, porque non se quere  xa que hai normas que o permiten (Decreto 455/1996 de fianzas en materia ambiental, Lei 26/2007, responsabilidade medioambiental, Real Decreto 975/2009, de 12 de junio, sobre xestión dos residuos das industrias). Se as balsas de residuos tóxicos romper, as galegas e galegos aportaremos os nosos cartos para restaurar os estragos (lembremos Aznalcollar) e soportaremos a contaminación. As empresas desaparecerán nun escuro entramado empresarial con sede allea e esquiva ao control (na memoria o Prestige e Aznalcollar).

En definitiva, o PP ponlle unha alfombra vermella, tamén xurídica, a proxectos que buscan abrir Galiza en canal e que só van deixar estragos ambientais.

Sermos Galiza, A fondo (só en papel), nº 49/2013

A lingua na sinalización nos ámbitos de competencia estatal

Os intentos de desaparición do galego da sinalización, a nosa paisaxe lingüística, non veñen de agora.  Este ano facíase pública interesadamente unha sentenza antiga relacionada co Concello de Pontevedra  e a polémica sobre o cambio da rotulación de AUDASA volve sobre o asunto.  Vemos como pouco a pouco todos os elementos que dotan de visibilidade á nosa lingua son obxecto de ataques. 

A solicitude do SNL de Ames hai un par de anos elaborara as notas que seguen precisamente ante a presión da policía municipal para cambiar a sinaléctica en galego coa desculpa de atallar posibeis recursos.

A sinalización pública de estradas, aeroportos, estacións ferroviarias, de autobuses e marítimas e outros servizos de interese xeral foi regulada inicialmente polo Real Decreto 334/1982, de 12 de febreiro, que establecía que naquelas Comunidades Autónomas con lingua propia todas as instalacións competencia da Administración do Estado, a lingua utilizada será o castelán e a lingua propia. Esta obriga que se lle impuña tanto á Administración como aos concesionarios responsables, curiosamente, "estará condicionada a que cada unha das comunidades Autónomas ás que se refire a presente disposición dicte, no ámbito da súa propia competencia, unha norma que determine a utilización do castelán en idéntico senso". En definitiva establecía un principio de reciprocidade que, no caso galego, non atoparía correlato nunha norma autonómica con idénticas previsións. 

Porén, hai que entender que, logo da aprobación da Lei de Normalización Lingüística en 1983, tanto polo seu rango de lei como por cuestións competenciais xa que o TC ten sinalado reiteradamente que a lingua é competencia autonómica e a lexislación lingüística autonómica se aplica a todas as Administracións, deixaría sen efecto estas previsións. A Administración Xeral do Estado tan só podería establecer as disposicións organizativas para dar cumprimento ás previsións da Lei de Normalización Lingüística ou ben doutras normas autonómicas que, no seu caso, estableceran previsións en materia de sinalización e toponimia.  De feito entendemos que o Real Decreto 1465/1999, de 17 de septiembre, por el que se establecen criterios de imagen institucional y se regula la producción documental y el material impreso de la Administración General del Estado tería derrogado o RD de 1982 implícitamente por ser contrarias as súas previsións a este RD posterior que vai esixir que nas Comunidades Autónomas con lingua oficial propia as sinalizacións teñan que ser en todo caso bilingües para os servizos dependentes da Administración Xeral do Estado.

Artículo 11 Carteles, rótulos y señalizaciones

1. Las señalizaciones exteriores de identificación de las dependencias administrativas, así como los carteles de carácter informativo o publicitario destinados a su ubicación en vías públicas urbanas e interurbanas, se ajustarán a lo que disponga al respecto el Manual de Imagen Institucional que se apruebe en aplicación del presente Real Decreto.

2. En la elaboración y colocación de los elementos a los que se refiere el apartado anterior se tendrán en cuenta los siguientes criterios:

a) La conservación de los elementos de interés histórico, artístico o cultural, así como la conservación de aquellos soportes cuya modificación presente graves dificultades de orden técnico o económico.

b) La concordancia de los elementos con el entorno en el que estén situados.

c) El aprovechamiento de los elementos existentes cuya adecuación a lo dispuesto en el Manual de Imagen Institucional resulte posible.

d) En el ámbito territorial de las Comunidades Autónomas con lengua cooficial, el cumplimiento de lo dispuesto en el artículo 6 de este Real Decreto[1].

Por outra banda o Estado ten aproveitado a súa competencia en materia de tráfico para establecer no Texto Articulado da Lei sobre tráfico, circulación de vehículos a motor e seguridade vial aprobada por Real Decreto Lexislativo 339/1990, de 2 de marzo, no seu art.56 que “as indicacións escritas dos sinais se expresarán cando menos no idioma español oficial do Estado”.  Este texto desenvólvese no Regulamento Xeral de Circulación, RD 1428/2003, de 21 de decembro, (art.137) que fixa que “as indicacións escritas que se inclúan ou acompañen aos paneis de sinalización das vías públicas, e inscripcións, figurarán en idioma castelán e, ademais, na lingua oficial da comunidade autónoma recoñecida no respectivo estatuto de autonomía, cando o sinal esté ubicada no ámbito territorial desa comunidade. Os núcleos de poboación e demáis topónimos serán designados na súa denominación oficial e, cando fose necesario a efectos de identificación en castelán”.

A regulación do Texto Articulado, con rango de lei, pode considerarse que entraría dentro das competencias estatais en materia de tráfico na que pode entenderse comprendida a fixación das especificacións sobre a sinalización de tráfico incluidos os aspectos que figuren por escrito nos sinais, todo iso tendo en conta que eses sinais teñen unha regulación internacional na que o contido gráfico ou visual é o principal sendo o texto escrito (ex.indicación sobre horarios de determinadas prohibicións...) un aspecto secundario da sinalización.
Porén, ao noso xuizo, o Regulamento excede claramente o seu ámbito de desenvolvemento por canto invade competencias claramente autonómicas de regulación da lingua sen, por outra banda, ter o amparo da lexislación do Estado e estando en clara contradición coa xurisprudencia constitucional en canto á reserva formal de lei para a lexislación básica.  Así o Regulamento innova –non desenvolve- ao cambiar os sinais aos que se lle fixan especificacións en canto á lingua por canto o Texto Articulado da Lei sobre Tráfico -como tamén a Lei 18/1989, de 25 de xullo, de bases que habilitou ao goberno a elaborar o texto articulado- claramente regulan únicamente os sinais de circulación e non os “paneis de sinalización das vías públicas” se por iso se entende, como parece deducirse pola mención á toponimia, os sinais de localización xeográfica.  Esta extralimitación no alcance do desenvolvemento propio dos regulamentos tamén invade competencias autonómicas, curiosamente non tocadas pola lei que o habilita, ao indicar que os paneis de sinalización das vías públicas deben estar na lingua propia.  Esta previsión, respectuosa co uso das linguas propias, resulta lesiva da competencia autonómica de regulación do uso da lingua. Tamén, finalmente, a referencia á toponimia, abrindo a porta á fixación en castelán dos topónimos cando sexa preciso a efectos de identificación, invade claramente competencias autonómicas e mesmo entra en contradición coa lexislación galega.

Estas previsións da normativa de tráfico teñen sido utilizadas ultimamente como unha vía para intentar eludir o pago de sancións pola sinalización só na lingua propia (ex. Agás carga e descarga de 14 h. a 16 h.).  Parece difilmente sostible que o incumprimento da sinalización cando menos en castelán dos sinais de tráfico poida provocar a nulidade dunha sanción xa que os sinais teñen unha dimensión internacional e gráfica coa finalidade de que cumplan a súa función informativa mediante a harmonización dos aspectos gráficos e de cores nos que o texto escrito habitualmente non está presente ou ten unha función secundaria.  De aceptarse unha interpretación no sentido de que o descoñecemento dunha lingua oficial permite eludir o cumprimento normativo poderíamos chegar ao absurdo de que os cidadáns extranxeiros foran impunes ou que a vella máxima de que “a ignorancia da lei non exime do seu incumprimento“ resultara inválida cando median cuestións lingüísticas ligadas, non o esquezamos, ao uso da linguas oficiais.

---

[1] Artículo 6 Utilización de lenguas cooficiales en señalizaciones y carteles

Serán bilingües, redactándose en castellano y en la lengua cooficial correspondiente, las señalizaciones exteriores de identificación de las dependencias administrativas, así como los contenidos más relevantes de los carteles de carácter informativo o publicitario que se elaboren para su ubicación en el ámbito territorial de una Comunidad Autónoma con lengua cooficial. El Manual de Imagen Institucional que se apruebe en aplicación de este Real Decreto determinará los supuestos y los formatos de las señalizaciones de identificación y carteles a que se refiere el presente artículo.

CHIRIMOIAS OU PAN PARA O GALEGO

Cando en 1985 no xulgado nº2 de Santiago o xuiz Carlos López Keller absolvía a unha persoa acusada dun delito de danos por ter cambiado o topónimo dun sinal, mal sabía o xuiz que o razonamento usado para a absolución,terse limitado "a adiantarse á actuación oficial" de cumprimento do mandato estatutario de protexer a lingua propia, seguiría sendo válido en 2013.  Outravolta a toponimia e un xuizo penal por inxurias contra o presidente da Mesa pola Normalización Lingüística ou o cambio ao que está procedendo AUDASA para castelanizar os sinais das autoestradas, lembran que a sociedade civil segue "adiantandose" ao que o artigo 5 do Estatuto de Autonomía lle esixe aos poderes públicos.  E tamén que son estes poderes públicos, a Xunta de Galicia, a xustiza, os representantes institucionais, os que fallaron clamorosamente ao longo de 30 anos.

Non outra é a explicación do devalo do galego. A ausencia dunha política de normalización dirixida polos responsables políticos que dera pasos e marcara obxectivos para prestixiar a nosa lingua. Para asentala como lingua de comunicación social en todo tipo de usos na educación, a xustiza, os medios de comunicación, a administración, ou a sanidade cunha oferta positiva en galego. 

Buscar culpables noutro lado, cando sabemos a morte inexorable por inanición á que os poderes públicos someteron á lingua, é ruín. Mostra de que hai que resintonizar a antena.  Se en 30 anos as porcentaxes, nunca vixiadas, de uso na educación, medraron primeiro nunhas porcentaxes mínimas e agora decrecen; se mentras se asiste ao peche de medios de comunicación en galego danse millóns de euros de axudas a medios en castelán; se o programa informático da xustiza non permite unha xustiza áxil en galego; se a Xunta -esta semana pasada- esixe aos concellos enviar os anuncios de contratos públicos en castelán á plataforma electrónica de contratación, o que abafa o galego é tanta agresión e o fariseísmo que o acompaña.

Dixo o presidente da RAG, nesa calidade era entrevistado e será interpretado mentras dure o seu mandato que non é de quita-e-pon, que el era un falante táctico do galego.  O dicionario da RAG define a táctica como o "programa de acción coordinada para levar a cabo unha empresa ou tentar acadar un obxectivo".  Por máis que lle dou voltas non vexo cal é o obxectivo, en relación co galego, que pode acadar Xesús Alonso Montero cando afirma comprar as chirimoias na súa froitería en castelán.  Porque cando o fillo de Francisco Castro decide a mantenta tirar corners en galego aos once anos; cando á miña filla xogando ao baloncesto aos nove anos había nenas que lle sinalaban a diferenza entre elas, españolas, e ela galega por falar galego; cando Fran Lorenzo no Instituto Santa Irene cometía a excentricidade de afirmarse en galego; estes falantes non tácticos, seguros da nosa lingua, teñen que ter do seu lado ao presidente da RAG. As vintecatro horas do día.  Porque o maior compromiso ético que lle pedimos á direción da RAG é o da lingua. Sen tacticismos, sen tregua para mercar chirimoias.  Coa seguridade que lle damos as nais ás nosas fillas queréndoas.  O amor á lingua non abafa. Dalle seguridade.

Como seguridade lle da á lingua e á súa continuidade, as mensaxes positivas e actuais. Mensaxes non clasistas de criadas, pailáns, catedráticos ou gravatas. Mensaxes que non quedaron ancoradas na normativa do galego dos oitenta. Mensaxes novas e afirmativas como a de multiplicar x 100 a nosa lingua, a de Gústame o galego, como as das 300 persoas reunidas en Vigo ao chamado da Irmandade Xurídica Galega, como as que saen da música de María Fumaça, Zënzar ou de Dios ke te crew, dos recitais de María Lado e Lucía Aldao, dos lipdup que fan tantas mestras e mestres nas escolas que conseguen prender o compromiso (eu falarei) na xuventude. A mensaxe que transmite xente que aínda hoxe ten que seguir "adiantándose" á Xunta no ensino en galego creando Avoaescola ou a Semente, nos medios en galego desde Dioivo, Praza Pública, Sermos Galiza, Quepasanacosta ou GalizaAnoCero. Porque a nosa lingua sabe a pan e, tamén, a chirimoia en Brasil.

Praza Pública 15 de maio de 2013

INDO AO CASO

O caso non é se Feijóo aos 34 anos era un inconsciente ou parvo. O casó non é que, aínda así, o PP confiara nel para ser o segundo da Consellería de Sanidade ou o Presidente do Insalud. Tampouco o momento, ou as causas ou o medio no que saen publicadas.

Hai caso porque a mediados dos anos noventa cando xa se producira a operación Nécora, morrían máis de 1000 persoas ao ano polas drogas (precisamente no pico máis alto de mortes), as redadas se sucedían con cadencia reiterada, ninguén mínimamente informado subía despreocupadamente a unha planeadora con alguén claramente significado con negocios ilegais.  Ninguén mantiña relacións indirectas con persoas que xa tiñan sido encausadas en varios procesos xudiciais despois de eles caeren detidos en distintas redadas.  Daquela xa as relacións só podían ser directas. Ao sol, con luz e sen complexos. 

A confianza, a reiteración dos contactos (en Galiza e fóra, con sol e neve, durante varios anos) mostran algo máis que unha coincidencia casual.  Revisemos os álbumes de fotos familiares e miremos cantas fotos temos en bañador con alguén que non pertenza ao noso círculo máis próximo.  Unha confianza, en fin, intolerabel para un gobernante.  Unhas disculpas tatexantes indignas dun presidente.  

Se alguén leva anos intentando chantexar ou coaccionar a Feijóo, aí están os xulgados. Sería preocupante que o presidente de Galicia goberne preso da ameaza de revelación de asuntos turbios que el argumenta ser tan fácilmente explicables.  Que denuncie a chantaxe e a coacción se ese for o caso.

Tamén é preocupante que non perciba o gravísimo ataque á confianza na política e nas nosas institucións que supón manterse como presidente da Xunta despois deste indefendibel compadreo.  O PP segue enlamado nas súas perigosas conexións cun entramado que sementou de mortes a miles de familias e buscou construir un control social paralelo e antidemocrático.  

O feito do presidente do noso país manter unha relación de grande amistade cun dos principais capos do narcotráfico de Galicia é absolutamente intolerabel. Non era o amigo do patio escolar ou da mocidade. É un amigo conscientemente elexido cando xa era un alto cargo político e Marcial Dorado xa fora detido e procesado en distintas ocasións.  E iso non é un erro persoal, é un gravísimo problema político.  Un problema político que, malia a tinta de lura, non ten que ver con fotos en barcos senon cos vencellos  sospeitosos con actividades ilegais e as implicacións reitaradas do PP con estes suxeitos.  Porque actividades ilegais eran tanto o contrabando de tabaco como o posterior narcotráfico.   Ninguén lle está pedindo contas a Feijóo polas súas relacións cun empresario estase pedindo que actúe como calquera gobernante democrático debería facer ante unhas relacións tan indignas.  Noutros países dimiten por plaxiar teses ou falsear datos en multas de tráfico, peccata minuta indo ao caso.

Publicado en SERMOS GALIZA 4.4.2013

A TERMITA BOLKESTEIN

La termita Bolkestein
(traballo publicado en xuño de 2011 en El Cronista del Estado Social y Democrático de Derecho) 

¿ZONA DE LIBRE CAMBIO OU ESPAZO DE DEREITOS CIDADÁS?

A capacidade para atravesar obstáculos aparentemente infranqueables, o seu silencioso traballo apartado da luz, confire ás termitas unha capacidade de atacar estruturas abrindo galerías que só poden ser apreciadas despois dun prolongado periodo de actividade. Do mesmo modo un conxunto de iniciativas lexislativas e sentenzas comunitarias que acompañan temporalmente á Directiva de Servizos (DIRSE) parecen realizar unha aposta decidida por superar as aspiracións de equilibrio entre a construción dun mercado único e o respeto ao modelo social que caracterizaba a moitos Estados europeos. (continúa no enlace) 

CRÓNICA SEMESTRAL DEREITO E POLÍTICA AMBIENTAL EN GALIZA

A crónica correspondente ao segundo semestre do 2012 do estado do dereito e as políticas ambientais en Galiza para a Revista Catalana de Dret Ambiental.  Como resumo deste semestre tan só destacar que non desentona da tónica de escaso interese ambiental habitual. Tan só algunhas normas de desenvolvemento da Lei de Augas, unha nova Lei de Montes para botar abaixo os restos visibles da política de prevención do bipartito e a significativa revisión do recentísimo Plan de Residuos 2010-2020 debido ás resistencias locais á ubicación dunha segunda macroplanta incineradora para absorber os residuos do sur de Galiza.

DEGRADACIÓN A TODA COSTA

Os prematuros anuncios, aos poucos días da súa toma de posesión, do Ministro de Agricultura, Alimentación e Medio sobre a urxencia de proceder á modificación da Lei de Costas están próximos a converterse nun feito tras a entrada no Congreso para a súa discusión. O proxecto de Lei de protección e uso sostible do litoral e de modificación da Lei 22/1988, do 28 de xullo, de Costas afronta xa o debate parlamentario e parece pouco probable que as fortes críticas que suscitou no mundo ecoloxista e unha boa parte das forzas parlamentarias poidan cambiar substancialmente as liñas directoras que presiden esta reforma. A reforma toca o núcleo duro da Lei de Costas consolidando aproveitamentos privativos das zonas costeiras tanto mediante prolongadas concesións como, directamente, favorecendo a súa adquisición privada naqueles tramos que a actividade implantada provocase a súa desnaturalización. Dificúltase así a continuidade dun proceso de recuperación da costa para uso e desfrute público e tamén a reversión de procesos de degradación da franxa costeira, de recuperación das dinámicas litorais mediante a eliminación de barreiras físicas e visuais. A complexidade e lentitude do deslinde de costas, debida tanto á extensión costeira a abranguer, coma á existencia dunha morea de vivendas e actividades situadas ao ancho da xeografía costeira, ou a existencia de presión internacional para protexer cidadáns estranxeiros que no seu día se estableceron en zonas costeiras como a que, por exemplo, deduce un tanto nesgadamente o goberno do Informe Auken del Parlamento Europeo de 2009, non parecen argumentos dabondo para practicar unha política de saldos coa costa.

Dende o Ministerio de Agricultura, Alimentación e Medio (MAAMA) achácase á vixente Lei de Costas "litixiosidade crónica" e apóstase por poñer en valor a costa como recurso económico. En prol da "seguridade xurídica" amplíanse os períodos concesionais de usos privativos en dominio público marítimo terrestre próximos a expirar (2018) por un novo período de 75 anos -coincidente co xeneral da Lei de Patrimonio das Administracións públicas-. Introdúcense cambios na propia definición dos elementos que conforman o dominio público marítimo terrestre deslegalizando aspectos relevantes (art.3.1.a) "A zona marítimo-terrestre ou espazo comprendido entre a liña de baixamar viva equinoccial escorada ou máxima, e o límite ata onde alcancen as ondas nos maiores temporais coñecidos, de acordo cos criterios técnicos que se establezan regulamentariamente... "). Incorpórase un réxime diferenciado, en canto a usos e nivel de protección aplicable, entre as praias que se denominan como "urbanas" e os tramos de praia "naturais" nun claro indicio dos cambios que efectuará o posterior desenvolvemento regulamentario ao que se remite novamente. Tamén se flexibiliza a declaración de innecesariedade para o dominio público de terreos que perdesen as súas características naturais permitindo a súa desafectación e, polo tanto, abrindo o camiño para o seu posterior paso a mans privadas (esta foi, por exemplo, unha das vías exploradas por ENCE para manterse na Ría de Pontevedra). Igualmente excepciónanse certos tramos de costas da consideración de dominio público marítimo terrestre buscando por unha parte solucionar a problemática de certos núcleos tradicionais que non quedaran cubertos polas disposicións da Lei de Costas, pero tamén asimilando amplas zonas turísticas froito da burbulla inmobiliaria e novas posibilidades de desenvolvementos promovidos por empresarios con claras conexións gobernamentais. A ampliación dos períodos de autorización das construcións desmontables de 1 a 4 anos vai tamén na liña de facilitar aproveitamentos privados da costa dando satisfacción aos "quioscos" praieiros.

Xa no período de emendas parlamentarias o PP anunciou algún outro cambio substancial do proxecto presentado polo Goberno. Nun principio prevíase a prórroga da concesión das grandes industrias polémicas máis alá de 2018 "logo de informe favorable do órgano ambiental da comunidade autónoma na que radique a ocupación". Iso deixaba, por exemplo, en mans da Xunta de Galicia, a prórroga da papeleira de Ence na ría de Pontevedra. Non obstante, unha emenda do PP reduce a capacidade de decisión das autonomías. A nova redacción establece que ese informe ambiental "terá carácter determinante" pero non vinculante e o Goberno poderá dar a prórroga en contra dese informe autonómico se motiva as razóns de interese xeral" para a continuidade. Tamén se introduciron emendas polo PP para permitir unha prórroga da concesión aos portos deportivos de 35 anos máis.
Dende as filas ecoloxistas -Greenpeace, ADENA-WWF, Ecoloxistas en Acción, ADEGA- denúnciase este proxecto normativo que vai na liña dunha maior antropización e presión sobre a franxa costeira e que, tamén, parece premiar a aqueles que contribuíron a esa degradación do espazo costeiro precisamente con medidas como a flexibilización do procedemento de declaración de innecesariedade unha vez que se levou á costa a un nivel de desnaturalización incompatible coa súa función ecolóxica.
Dende o mundo académico o Manifiesto por la preservación y gestión de los espacios costeros aposta por unha acción decidida de protección e reforzamento dos mecanismos da vixente Lei de Costas no entendemento de que a fraxilidade e as ameazas que rodean este espazo non poden solucionarse nin cunha maior privatización pola vía do alongamento dos períodos concesionais, nin pola validación da degradación realizada por certas actividades pola vía da desafectación. Prevense contra unha involución normativa que non cumpra cos compromisos internacionais que asumiu o Reino de España sobre os espazos costeiros.

A paradoxal contradición que sinala por F. PRIETO entre este texto normativo e a Avaliación da Política de Costas, realizada pola propia Administración Xeral do Estado a través da Axencia Estatal de Avaliación de Políticas Públicas (AEVAL) ao mesmo tempo que o borrador do proxecto de lei, é sumamente ilustrativa dalgúns dos erros que afectaron negativamente ao espazo costeiro. A ausencia dunha xestión integrada das zonas costeiras; de integración coa Directiva Marco de Augas e a Directiva Marco sobre Estratexia marítima; a deliberada relegación da cooperación coas Comunidades Autónomas que, non obstante, teñen importantes competencias en materias que afectan ao espazo marítimo-terrestre; o abandono de programas como o de adquisición de terreos para incorporalas ao dominio público costeiro; o esquecemento dos efectos do cambio climático; ou de iniciativas como a ampliación da franxa protexida (ex. Asturias ou Galicia durante o goberno bipartito), son algunhas das cuestións que o documento de Avaliación da Política de Costas sinalaba como aspectos necesitados de impulso para garantir a protección costeira e que non están presentes no proxecto de lei a debate.
En definitiva, malia o rótulo que a adorna estamos máis ante unha modificación da Lei de Costas que reabre debates xa resoltos -competenciais, deslindes, definición do dominio público marítimo-terrestre- que ante un texto de "protección e uso sostible do litoral".

Borrador editorial Revista catalana de Dret ambiental 14.1.2013

A Administración local como apéndice no proxecto recentralizador

A anunciada reforma da Administración local avanza no proxecto recentralizador e uniformizador do PP.  Os cambios que se queren introducir na Lei de Bases de Réxime Local e no Texto Refundido de Facendas Locais poñen o ramo a un proceso de involución constitucional que busca suprimir as cativas marxes existentes para outros modelos de organización territorial, política e económica.  A difuminación do papel autonómico na configuración de fórmulas propias de organización territorial, a subsidiaridade da intervención pública na economía, o férreo control á prestación directa de servizos polos entes locais, a reconstrución das deputacións como contrapoder territorial, son os eixos sobre os que se asentan os cambios.

1. Baleiramento do espazo local como ámbito de políticas diferenciadas

O proxecto de reforma local busca limitar tanto a capacidade autonómica de ter os seus propios modelos de réxime local, como esnaquizar a viabilidade de políticas alternativas ao modelo neoliberal do PP.  Se a taxa de reposición no reclutamento de empregados públicos xa non era dabondo para garantir a aniquilación dos servizos públicos e a consecuente posta a disposición nas mans privadas de calquera iniciativa que houber na liña de aumentar os dereitos prestacionais da cidadanía, agora sométese á lexislación estatal a decisión sobre a "conveniencia" de creación de servizos públicos locais.  Tamén se regula cun inusitado detalle -se quixermos comparalo coas discrecionais decisións de privatizar a xestión de servizos- a decisión de exercer a iniciativa pública para o desenvolvemento de actividades económicas.  Se alguén ousar nos tempos que corren camiñar por eses camiños terá que asegurar que presta todos os servizos obrigatorios, mínimos ou non, con arreglo aos estándares de calidade e que a iniciativa non xera riscos para a sostibilidade financeira do concello.  Será necesario tamén un diagnóstico do mercado, da oferta e dos posibles efectos da actividade local sobre (adiviñen?)... a concorrencia empresarial.  O goberno central resérvase o dereito de recurso.  Dilixencia encomiable que sería bo que se aplicara tamén na motivación das decisións de privatización de xestión de servizos públicos.

2. Proxecto recentralizador

A reforma emprendida non só nega calquera espazo á autonomía municipal como un ámbito de construción de políticas diferenciadas, senon que os cambios están plenamente inseridos na lóxica recentralizadora emprendida polo PP -co PSOE como comparsa-.  O Estado resérvase a regulación da concreción das competencias municipais, os límites á creación de servizos, os estándares que determinarán a obriga de xestión dos servizos municipais polas Deputacións. 

As competencias municipais que se enumeran deberán ser especificadas en leis que, tamén, avaliarán "a conveniencia da implantación de servizos locais" conforme ao principio de estabilidade orzamentaria.

Un Real Decreto, estatal, será tamén o que determine os estándares de calidade dos servizos municipais que serán o parámetro que determine a obriga dos concellos de menos de 20000 habitantes deixar en mans das Deputacións -non doutros entes de cooperación municipal, tampouco das Comunidades Autónomas- servizos municipais.

Igualmente refórzase o control das contas municipais polo Tribunal de Cuentas estatal e introdúcese a obriga de someter a informe da Intervención Xeral do Estado os controis económicos que se desenvolverán conforme á normativa que tamén ditará o goberno central.

3. Consolidación das duplicidades

Unha vez os servizos municipais ficar en mans das Deputacións a lei blinda o status quo.  Os concellos non poderán crear ou unirse a mancomunidades coa finalidade de prestar os servizos que lle foron retirados. A irreversibilidade do proceso de absorción das competencias locais en mans das Deputacións son mostra clara da vontade de consolidalas.  Malia os anuncios propagandísticos que acompañan o texto a única duplicidade que existe de forma xeralizada en todo o territorio do Estado -as Deputacións- están aquí para quedar.  Pouco importa a difuminación da súa natureza democrática determinada pola non elexibilidade directa pola cidadanía ou a súa inoperatividade como goberno local de proximidade para a cooperación na prestación de servizos que difícilmente poden ter base provincial (servizos sociais, bibliotecas, abastecemento e tratamento de augas...).  O afortalamento das Deputacións chega mesmo a darlle un papel, inédito ata agora, na coordenación entre os concellos e as Comunidades Autónomas e o Estado en clara pugna coa previsión do noso Estatuto de Autonomía no que se prevía a coordenación das propias deputacións e dos seus orzamentos pola Xunta de Galicia.
O PP ten claro o obxectivo: crear un contrapoder territorial ás comunidades autónomas que, como se ve, pouco pintan neste conto.

SERMOS GALIZA 7.1.2013